VAN’IN KOYUNU ADANA’NIN KEBABI OLUNCA...

Yetenek Sizsiniz Türkiye ve Survivor Ünlüler - Gönüllüler yarışmasında sunucu olarak televizyon izleyicilerinin yakından tanıdığı Alp Kırşan Türkiye’nin demiryolları seyahatnamesi, “Alp Kırşan’la Bir Yolculuk Hikayesi" adlı program ile NTV ekrana geliyor. Her bölümde demiryolunun ulaştığı farklı farklı şehirlerin güzelliklerini doğasını, lezzetlerini tanıtıyor. 

“Alp Kırşan’la Bir Yolculuk Hikayesi" geçen hafta 1915 Ermeni isyanı ve Rus işgalinde on binlerce Vanlının mülteci olarak en yoğun göç ettiği illerin başında gelen Adana’daydı. Vanlıların büyük çoğunluğunun geri dönmediği, binlerce Vanlının da iş hayatı nedeniyle halen ikamet ettiği Adana ilimiz Van’ın uzak komşusu, yakın dostudur.  

Adana’nın farklı güzelliklerin tanıtan Alp Kırşan, ünlü kebapçı Mesut Hakim Yenigün’e uğrayarak Adana kebabının lezzet sırını anlatmasını istedi. Yaptığı kebabın felsefesini iyi bilen Mesut Hakim Yenigün,  komplekse girmeden kebabın sırrının Van’ın Norduz bölgesinde yetişen Norduz koyununda ve "zırh" adı verilen, satıra benzer bir bıçak ile elde kıyılan parça etten yapımında olduğunu açıklayarak “ Van'ın Gürpınar ilçesine bağlı Norduz’dan geliyor. Buradan Norduz koyunu kullanıyoruz Norduz koyunu dünyada yaşayamayan tek hayvan sadece bu koyun Van'ın Gürpınar ilçesine bağlı Norduz bölgesi'nde yaşıyor ben Norduz koyunu tekrar ediyorum dünyadaki bütün çift tırnaklı hayvanların tamamı 12 kaburgadır, bu hayvan sadece 13'tür dünyanın en büyük koyun üreticisi Yeni Zelanda’dır oraya da götürmüşler yaşamadı bu hayvan sadece Van ‘da bölgede o bölgede yaşıyor.” Dedi.  

Mesut Hakim Yenigün,   sunucu Alp Kırşan, Adanalılar, Vanlılar başta olmak üzere herkesi ters köşe yapınca sosyal medya  Van gündem oldu. 

Van’ın endemik koyun etinin Mesut ustanın ellerinde Adana Kebabı olarak lezzete dönüşmesinden mutlu olduk tatbiki. Bu etkili tanıtımın saman alevi gibi yayılarak Van’ın koyunculuğuna katkısı olacağına inanıyorum. Günümüzde sosyal medya sayesinde tanıtım çok kolay yeter ki fark yaratın.  

Birçok Vanlı yanı başlarındaki Norduz koyunun değerini, etinin lezzet farkını Alp Kırşan ve Adana Kebapçısı Mesut Hakim Yenigün sayesinde öğrendi.  Yerli ve yabancı turistler gittikleri yerlerin kültürü ve mutfağını merak eder.  Van’da Norduz koyun etinden zırh kıyma ile kebap veya et yemekleri yaparak ünlü olan bir kebapçı, lokanta (Norduz Sofrası hariç) veya gösterebilir misiniz? Elbette hayır. Ama ben size Van ile ilgisi olmayan Mevlana isimli onlarca kebapçı sayabilirim. ( Konuyla ilgili “Mevlana'nın kebapla, Van’ın Mevlana ile ne ilgisi var?” başlıklı makalem internette duruyor. https://www.sehrivangazetesi.com/gazeteci-ikram-kali-yazdi-mevlana-nin-kebap-la-van-in-mevlana-ile-ne-ilgisi-var?https://www.sehrivangazetesi.com/gazeteci-ikram-kali-yazdi-mevlana-nin-kebap-la-van-in-mevlana-ile-ne-ilgisi-var? )  İnsan yaşadığı kente ve değerlerine yabancı olunca, birde işin felsefesini bilemeyince böylesi gariplikler olabiliyor. 

Farklı lezzetlere sahip olan Van mutfağı aslında çok zengindir. Bu nedenle de ünlü gurmeler, gazeteciler, gezginler ve program yapımcıları zaman zaman ilimize gelerek Van mutfağını tanıtıyorlar.  Hiç unutmam. Van kahvaltısıyla ilgili bir işletmeci kardeşimize  “Murtuğanın, kavutun, Van peynirinin özellikleri nelerdir” diye sorular yöneltilmişti. Esnafımız yaptığı işin felsefesini bilmediği, merak edip araştırmadığı için Murtuğa’nın Van tereyağı, köy yumurtasından yapıldığını dahi söyleyememiş ve sınıfta kalmıştı.

Alman filozof Nietzsche diyor ki: “Yaptığınız işin felsefesini bilmezseniz-yapmazsanız yalnızca teknisyen olarak kalırsınız.”  Adana Van farkı gibi.

Neyse…

Kebap üzerinden Van’ın ekonomik değeri olan Norduz koyunun farkına dikkat çeken işinin erbabı Mesut Hâkim Yengigün, yaptığı kebabın farkını tüm incelikleriyle anlatarak dikkat çekti.  Alp Kırşan’a, Van Dostu olarak tanımlamak istediğim Adana Kebapçısı Mesut Hâkim Yengigün’e Vanlılar olarak teşekkür ediyoruz. 

Farklı illerin iddialı kebapçıları, lezzet ustaları Mesut Hakim Yenigün'den esinlenerek Norduz koynunu tercih edecekler.  Proğramı izleyen, Van’a yolu düşenler lezzet düşkünleri de Van kebapçılarından Norduz koyun etinden zırh kebabı isteyeceklerdir. Besici ve kebapçılara duyrumuş olayım.

NORDUZ KOYUNUN ÖZELLİKLERİ

3 buçuk  milyon koyun sayısıyla Van küçükbaş hayvancılıkta Türkiye'de ilk sırada yer alır. Lezzetli kebabı olan Norduz konumuza gelince... Norduz Bölgesi, Van ilimizin Gürpınar ilçe sınırları içeresinde yer alır. Bölgenin alçak ve yüksek florası zengin otlaklarda yetiştirilen, yaklaşık 300 yıllık bir geçmişe sahip Norduz koyunu kırsal alanda yetiştiriciliği yapılan yerli ırka sahip koyun tipidir. 

Norduz koyunu, diğer koyun türlerine göre, canlı ağırlığı ve süt verimi yüksek ve daha iri ve uzun yapısı nedeniyle yüksek fiyata alıcı bulmaktadır. Kaburga sayısının fazla olması sayesinde zorlu arazi ve kış şartlarına daha dayanıklı ve et verimi daha yüksek olan Norduz koyununun normal ağırlığı 80 ile 110 kilogram arasında değişmektedir. Bir koyundan ortalama 35-40 kilogram arasında et elde edilebiliyor.

Dünyada sadece Gürpınar'da yetiştirilen ve Türkiye'nin önemli gen kaynakları arasında yer alan Norduz koyunu ve keçisinin nesli, bölgeden şehir merkezine göç etmeyen tek köy olan Geçerli köyü halkı sayesinde korunabilinmiş ve başlatılan çabalar sayesinde yok olmaktan kurtarılmıştır.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Bingöl’ün 1990’lı yıllardan itibaren yürüttüğü özverili akademik çalışmalar, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün, Norduz koyunu ve keçi ırkının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaması için yürüttüğü çabalar ve Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü’nce başlatılan Evcil Hayvan Genetik Kaynaklarını Koruması Projesi ile 2007 yılından itibaren Norduz koyunu koruma altına alınmıştır. Saf Norduz koyunu besicilerine devlet tarafından hibe destekler sağlanması sonucu 2008 yılında yaklaşık 12 bin olan Norduz koyunu sayısı günümüzde 250 bini aşmıştır.

Norduz markadır değerlendirebilene.

.